مقدمه: پیشگیری اولیه، کارآمدترین روش جلوگیری از افزایش فراوانی اعتیاد در جامعه می باشد. این مطالعه با هدف تعیین میزان قصد و رفتار پدران در پیشگیری از گرایش فرزندان به مواد اعتیادآور صورت گرفت.روش کار: در این مطالعه توصیفی - تحلیلی 180 نفر از پدران شهر یزد به روش تصادفی چند مرحله ای انتخاب شدند ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه ای سه قسمتی شامل هفت سوال جمعیت شناختی و زمینه ای، پنج گویه قصد رفتار و نه سوال عملکرد به صورت خودگزارش دهی بود که توسط نمونه ها تکمیل گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS-18 و آمار توصیفی و آزمون هایی نظیر تی مستقل، آنووا، آنالیز رگرسیون خطی و ضریب همبستگی پیرسون در سطح معناداری 0.05 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: در بخش قصد رفتاری، تمایل به انجام رفتار از شش ماه آینده و در قسمت رفتار، صحبت صحیح و منطقی و برقراری رابطه صمیمانه با فرزندان دارای امتیاز بالاتر بودند. در سازه قصد رفتاری 64.04 و رفتار 68.11 درصد از حداکثر نمره قابل اکتساب کسب شد. پدران دارای سطح تحصیلات لیسانس (p<0.001) و بدون سابقه اعتیاد در دوستان و خانواده (p= 0.004) از رفتار بالاتر و پدران مطلقه (p= 0.014) از قصد بالاتری برخوردار بودند. قصد رفتار 17.9 درصد از واریانس رفتار را پیش بینی نمود (p<0.001 و r= 0.**423).نتیجه گیری: با توجه به تبیین قصد رفتاری در انجام رفتارهای پیشگیری کننده، توصیه می شود که جهت تهیه و اجرای برنامه های آموزشی، موارد مربوط به نحوه صحبت صحیح و منطقی و برقراری رابطه صمیمانه با فرزندان بیشتر مورد توجه و آموزش قرار گیرد.

زمینه و هدف: مصرف مشروبات الکلی یکی از پدیده های نوظهور اجتماعی است. دراین بین آسیب پذیرترین گروه، زنان جوان هستند که به دلیل بحران های روانی ناشی از مشکلات اجتماعی، بیش از سایرین به مصرف الکل گرایش دارند. هدف از تحقیق حاضر پدیدارشناسی تجارب رفتاری و احساسی گرایش به مصرف الکل در زنان شهر اصفهان بود. مواد و روش ها: روش تحقیق کیفی پدیدارشناسی با رویکرد کلایزی استفاده شده است، جامعه آماری این پژوهش، زنان مصرف کننده مشروبات الکلی در شهر اصفهان هستند که 30 نفر به روش نمونه گیری هدفمند، از نوع گلوله برفی با معیار اشباع نظری به عنوان نمونه انتخاب شدند. جمع آوری داده ها با مصاحبه های نیمه ساختاریافته به مدت 40-30 دقیقه انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد زنان به پیشنهاد همسر و دوستان و اعضای خانواده شروع به مصرف الکل نموده و به دودسته احساسات منفی (احساس غم، یکنواخت بودن زندگی وعدم هیجان) احساسات مثبت (حس خنده و خوشحالی، جذابیت و در دسترس بودن مشروب) اشاره کرده اند که سبب گرایش آن ها به مصرف الکل شده است. نتیجه گیری: به نظر می رسد که تجارب زنان پس از مصرف مشروب الکل شامل دو مقوله، احساسی (احساس باخت و عقب افتادن از مسیر زندگی، احساس پشیمانی و پوچی) و رفتاری (عربده کشی، عدم تعادل، هرزه گویی، از دست دادن هوشیاری، خشونت) می باشد.

مقدمه: ازدواج مهمترین رویداد زندگی هر فرد و بعنوان بنیادی ترین ارتباط بشری در نظر گرفته می شود. هدف: هدف پژوهش تعیین اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر ابعاد واکنش­پذیری هیجانی و سیستم­های مغزی-رفتاری افراد دارای گرایش به روابط فرازناشویی بود. روش: روش تحقیق نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زنان متاهل دارای گرایش به روابط فرازناشویی مراجعه­کننده به مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی شهر بابل در سه ماهه اول سال 1402 بودند که از بین آنها 30 نفر نمونه بصورت نمونه گیری در دسترس انتخاب و بصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (برای هر گروه 15 نفر) جای­دهی شدند. جهت جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه های واکنش پذیری هیجانی ناک و همکاران(2008)، سیستم های مغزی-رفتاری کارور و وایت(1994) و پروتکل درمان شناختی اپسین و بوکام(2002) به مدت 8 جلسه90 دقیقه‎ای استفاده شد. جهت تحلیل داده ها از آزمون کوواریانس چند متغیره و نسخه 24 نرم افزار SPSS استفاده گردید.  یافته: نتایج نشان داد بین دو گروه آزمایش و کنترل از نظر ابعاد و عوامل واکنش پذیری هیجانی و سیستم های مغزی رفتاری (بازداری رفتاری و فعال سازی رفتاری) تفاوت معناداری وجود داشت (001/0=P). نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که درمان شناختی رفتاری باعث افزایش نمرات بازداری رفتاری و کاهش نمرات فعال سازی رفتاری و واکنش­پذیری هیجانی شده است. نتیجه­ گیری: بر اساس یافته ها می توان نتیجه‎گیری کرد درمان شناختی رفتاری بر سیستم های مغزی رفتاری و واکنش پذیری هیجانی افراد دارای گرایش به روابط فرازناشویی تاثیر مثبتی دارد.

زمینه و هدف: سوء مصرف مواد مخدر یکی از بحران های اجتماعی کشور می باشد. اخیرا الگوی مصرف در ایران به میزان زیادی تغییر یافته است و سوءمصرف کنندگان مواد خصوصا نسل جوان در پی تجربه مواد جدیدی مانند مت آمفتامین و کراک هستند. پژوهش حاضر بررسی سطح سامانه گرایش و بازداری رفتاری به عنوان یک عامل سبب ساز احتمالی در گرایش به سوء مصرف مواد می باشد.مواد و روش کار: پژوهش حاضر از نوع مورد-شاهدی می باشد. نمونه های این تحقیق شامل 110 نفر مرد 20 تا 45 سال بودند که به سه گروه سالم، مصرف کننده مواد مخدر و مواد محرک تقسیم شدند، انتخاب نمونه ها به روش نمونه گیری در دسترس بود. داده ها با استفاده از پرسشنامه BAS/BIS گردآوری شد. این مقیاس شامل 20 پرسش خود گزارشی و دو زیرمقیاس است: زیر مقیاس BIS و BAS که به ترتیب شامل هفت آیتم و سیزده آیتم می باشد. تفاوت میان سطح سیستم فعالیت رفتاری(BAS) و سطح سیستم بازداری رفتاری (BIS) در سه گروه بررسی شد. تجزیه و تحلیل داده ها با کمک SPSS18 به روش تحلیل واریانس یک راهه و آزمون تعقیبی انجام شد.یافته ها: نتایج نشان داد که سطحBAS  در مصرف کنندگان مواد محرک نسبت به دو گروه دیگر بالاتر است. همچنین بین سطح BAS مصرف کنندگان مواد محرک و مواد مخدر تفاوت معنادار وجود داشت. اما بین سطح BIS گروه مصرف کننده مخدر و مصرف کننده مواد محرک تفاوتی دیده نشد.نتیجه گیری: افراد مصرف کننده مواد محرک نسبت به مصرف کنندگان مواد مخدر و سالمBAS حساس تری دارند و این امر آنها را به رفتارهای گرایشی مستعد تر می کند.

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی سطح حساسیت سامانه گرایش و بازداری رفتاری، به عنوان یک عامل سبب ساز احتمالی در گرایش به سوءمصرف مواد بود. بدین صورت که تفاوت میان سطح حساسیت سیستم فعالیت رفتاری (BAS) و سیستم بازداری رفتاری (BIS) در سه گروه افراد سوءمصرف کننده مواد و دو گروه گواه سیگاری و بهنجار بررسی شد.روش: در پژوهش علی-مقایسه ای حاضر سطح حساسیت سامانه های گرایش و بازداری رفتاری سه گروه افراد سوءمصرف کننده مواد (43 نفر)، سیگاری (45 نفر) و سالم (55 نفر) با کاربرد مقیاس های BIS/BAS مقایسه شد. داده ها به روش خی دو، تحلیل واریانس یک راهه، تحلیل واریانس چندمتغیره و آزمون های تعقیبی تحلیل شدند.یافته ها: نمره های خرده مقیاس BAS دو گروه سوءمصرف کننده مواد و سیگاری بالاتر از نمره های افراد سالم بود (p≤0.05)، ولی دو گروه سوء مصرف کننده مواد و سیگاری تفاوتی از این نظر نداشتند. در خرده مقیاس BIS نمره های گروه سیگاری بالاتر از دو گروه دیگر بود (0.05≥p).نتیجه گیری: افراد سوءمصرف کننده مواد و سیگاری نسبت به افراد سالم، BAS حساس تری دارند و این امر آنها را نسبت به رفتارهای گرایشی مستعد می کند. این یافته ها هم سو با نظریه حساسیت به تقویت گری، مبنی بر رابطه BAS، رفتارهای گرایشی و سوءمصرف مواد است.

هدف پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر نقش میانجی مشکلات هیجانی-رفتاری در رابطه با ادراک تعارض بین والدین و گرایش به مصرف مواد انجام شد. روش روش پژوهش توصیفی-همبستگی و از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان قدس استان تهران بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایتصادفی چندمرحله ای، 600 نفر از آن ها انتخاب شدند. ابزار پژوهش، سیاهه رفتاری آشنباخ، مقیاس ادراک تعارض بین والدین و مقیاس گرایش به مصرف مواد بود. یافته ها نتایج تحلیل مدل یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل نظری پژوهش که متغیر مشکلات هیجانی-رفتاری به عنوان متغیر میانجی در رابطه با تعارضات بین والدین و گرایش به مصرف مواد وارد مدل شده بود، دارای شاخص های برازش مناسبی است. همچنین در این مدل مسیر غیرمستقیم تعارضات بین والدین به گرایش به مصرف مواد با میانجی مشکلات هیجانی-رفتاری معنادار بود. مسیر مستقیم تعارضات بین والدین به سمت گرایش به مصرف مواد معنادار به دست نیامد. می توان گفت که میانجی به صورت نسبی معنادار است. نتیجه گیری این یافته ها در امر پیشگیری از گرایش به مصرف مواد در مدارس و نهادهای مرتبط مثمر ثمر است. از طرفی می توان در هنگام تنظیم مداخلات درمانی و فرموله بندی درمان، تعارضات خانواده و مشکلات هیجانی و رفتاری را به عنوان عوامل خطر لحاظ کرد.

هدف: هدف این پژوهش بررسی مدل گرایش به مصرف مواد بر اساس سیستم بازداری/فعال سازی رفتاری با میانجی گری سرمایه روان شناختی در میان دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران بود. مواد و روش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران در بهار 1403 بود و با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، 400 دانش آموز انتخاب شدند. داده ها از طریق سه پرسشنامه سیستم بازداری/فعال سازی رفتاری، پرسشنامه گرایش به مصرف مواد و پرسشنامه سرمایه روان شناختی گردآوری شد. برای تحلیل داده ها از نرم افزار AMOS نسخه 22 استفاده شد. یافته ها: نتایج تحلیل مسیر نشان داد که سیستم بازداری رفتاری با گرایش به مصرف مواد رابطه منفی و معناداری دارد (β=−0. 42، p<0. 001) و سیستم فعال سازی رفتاری با گرایش به مصرف مواد رابطه مثبت و معناداری دارد (β=0. 35، p<0. 001). همچنین، سرمایه روان شناختی تأثیر منفی و معناداری بر گرایش به مصرف مواد داشت (β=−0. 30، p<0. 001). اثرات غیرمستقیم از طریق سرمایه روان شناختی نیز معنادار بود و آزمون سوبل این اثرات را تأیید کرد. شاخص های نیکویی برازش مدل نیز در سطح قابل قبول گزارش شدند (RMSEA=0. 06، CFI=0. 93، GFI=0. 90). نتیجه گیری: مدل ارائه شده از برازش مطلوبی برخوردار بود و نتایج نشان داد که سرمایه روان شناختی نقش میانجی مؤثری در رابطه بین سیستم های رفتاری و گرایش به مصرف مواد ایفا می کند. ارتقای سرمایه روان شناختی می تواند به عنوان راهکاری مداخله ای برای کاهش تمایل به مصرف مواد در نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد.

زمینه و هدف شکل گیری هویت نوجوانان بر اساس ارزش های اسلامی-ایرانی رسالت مهم نظام تعلیم و تربیت است. بررسی وضعیت هویت ملی نوجوانان از اصلی ترین اقداماتی است که باید در راستای تقویت هویت ملی صورت گیرد. هدف، مقایسه گرایش های شناختی، رفتاری و عاطفی هویت ملی دانش آموزان متوسطه دوم برحسب ویژگی های دموگرافی مختلف با یکدیگر است. روش هدف پژوهش، کاربردی است. ماهیت مرحله اول از نوع تحلیل محتوا و روش آن کتابخانه ای است. ماهیت مرحله دوم از نوع همبستگی بوده و با روش پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری دانش آموزان دوره متوسطه دوم کشور در سال 1398-1397 می باشد. حجم نمونه اولیه 1915 نفر است. روش نمونه گیری در ابتدا، نمونه گیری در دسترس هدفمند و سپس خوشه ای تصادفی است. ابزار پژوهش، پرسش نامه برگرفته از پژوهش غریب زاده و حسین پور (1398) بوده و با تغییراتی مورد استفاده قرار گرفته است. روایی صوری تایید شده و پایایی 0/977=α دارد. آزمون های واریانس چند متغیره، تعقیبی توکی و T مستقل با استفاده از نرم افزار spss به کار رفته اند. یافته ها بین هویت ملی دانش آموزان برحسب جنسیت، رشته و درآمد تفاوت معنادار وجود دارد؛ اما برای شهر محل تحصیل این تفاوت معنادار نیست. در اختلاف میانگین هویت ملی شهرهای تبریز و اصفهان با (0968/3-)، مشهد و اصفهان با (3069/4-) و تهران و اصفهان با (3963/3-) تفاوت معنادار است؛ اما در سایر موارد تفاوت معنادار نیست. در اختلاف میانگین رشته های انسانی و ریاضی با (5754/5)، انسانی و تجربی با (6099/4)، انسانی و فنی با (7598/8) و تجربی و فنی با (1499/4) تفاوت معنادار است؛ اما در سایر موارد معنادار نیست. در مقایسه میانگین درآمدها با یکدیگر تفاوت معنادار نیست. میانگین هویت ملی در دانش آموزان پسر 3/33 و در دختر 2/97 است و این تفاوت معنادار می باشد. نتیجه گیری جنسیت، رشته تحصیلی، درآمد خانواده و شهر محل تحصیل عواملی تاثیرگذار بر هویت ملی هستند که باید در برنامه ریزی ها مورد توجه قرار گیرد.